|
Modern ve
teknik kavakçılıkta başarı şartlarının en önemli iki şartından
birisi, kavak ağaçlaması yapılacak yerin iyi seçilmesi, ikincisi ise
kaliteli
kavak fidanı kullanılmasıdır
·
Yurdumuzun tüm kıyı ve 800-1000 metre yüksekliğe kadar kıyı ardı bölgeleri
melez kavak yetiştirilmesine elverişlidir. Bu bölgelerde yetişme yeri
şartlarının
uygunluğu nedeniyle kavaklar 10-12 yılda kesim çağına gelerek, bölgedeki
kavak odunu işleyen endüstrilerce iyi fiyatlarla değerlendirilirler. Bu
bölgelerde yetiştirilecek yerli selvi kavaklar hem ağır büyürler, hem de
bir çok zararlının tehdidi ile karşılaşabilirler.
Orta Anadolu Bölgemiz ile Güney-Doğu Anadolu Bölgemizde ise hem melez
kavaklar hem de selvi kavaklar yetiştirilebilir. Ancak yetiştiricinin
bunlardan
hangisini yetiştireceğine karar verirken kavak odununun pazarlama
imkanlarını
gözönünde tutmalıdır. Sert iklimli Doğu Anadolu Bölgemizde ise şimdilik
selvi kavağı yetiştirilmesini tavsiye ediyoruz.
·
Genel olarak; gevşek bünyeli, derin, havalanması ve geçirgenliği iyi, az
kireçli, pH (Asitlik ve alkaliliği) 6-8 arasında olan sulanabilen veya
taban suyu seviyesinin kavak köklerinin uzanabileceği derinlikteki topraklar
ideal topraklardır.
·
Kavak ağaçlaması tesis edeceğimiz fidanlar kesinlikle Devlet
Fidanlıklarından
veya Devlet Fidanlıklarının teknik kontrolde bulunan resmi belgeli özel
fidanlıklardan alınmalıdır. Kullanılacak fidanlar 2 yaşlı veya iyi
gelişmiş, 1 yaşlı ve yetiştirilecek yere uygun klondan olmalıdır .
·
Ağır killi topraklar, taban suyu iki metreden derinde olan veya sulanamayan
topraklar, çok kireçli ve tuzlu topraklar ile taban suyu daimi olarak 50
cm. den yakın olan topraklar kavak ağaçlamaları için verimli olmazlar.
·
Kavak ağaçlaması tesis edilecek arazi dikimden önce yaz veya sonbahar
başında
çapraz derin sürüm yapıldıktan sonra diskaro çekilerek düzeltilmeli, yoğun
yağmur mevsimi gelmeden dikim çukurları açılmalıdır .
·
Kavakların yaprakları olduğu dönemlerde arazide toprak yüzeyine yakın su
duruyorsa, drenaj hendekleri ile bu su boşaltılmalıdır.
Dikimlerde aralık ve mesafe düzeni ne olmalıdır?
·
Kavak ağaçlamalarında karar verilmesi en güç ve en gerekli konu
aralık-mesafe
düzenidir. Bir kavak ağacına isabet eden yaşama alanının yüzölçümü
itibariyle
kavak ağaçlamalarında sıklık dereceleri şöyledir.
Çok sık: 10 m2'den az
Sık: 10-25 m2
Nisbeten sık: 25-35 m2
NORMAL SIKLIK: 35-45 m2
Seyrek: 45-60 m2
Çok seyrek: 60 m2'den fazla.
Bu
derecelerden hangisinin seçileceği konusunda:
a- Yetiştirme ve üretim amacı
b- İklim
c- Kullanılacak kavak klonu ve türü
d- Plantasyon şekli
e- Pazarlama şartları
kararımızı etkileyen faktörlerdir. Fidanlıklarımızda üretilip halka
dağıtılan Samsun klonu (77/51) ile I-214 melez kavak fidanları için 6x6,
5x7, 5x5 metre gibi aralık-mesafeler, uygulanmasını tavsiye ettiğimiz normal
düzenlerdir. Bu aralık-mesafeler ile dikilen kavaklar 10-12 yaşında 30-40
cm. çaplarında kalın kavak odunu üretebilirler. Kavak yetiştiricileri eğer
kontrplak, kibrit ve inşaat sektörleri gibi kalın çaplı odun tüketen
endüstrilerin
ihtiyacına yönelik üretim yapmak istiyorlarsa, yukarıda belirtilen
aralık-mesafe
düzeni ile kavak ağaçlaması yapmaya devam etmelidirler.
Son yıllarda kavak odunu tüketen endüstri kollarında ve bunların tüketim
kapasitelerinde meydana gelen önemli teknik ve teknolojik gelişmeler daha
ince boyutlu kavak odunlarının da, tüketimlerine imkan sağlamış ve ileri
ülkelerdeki bu değişim ülkemize de yansımış bulunmaktadır. Küçük ve ince
boyutlu odun kullanma sözkonusu olunca, tabiatıyla aralık-mesafelerin
daralması
ekonomik yönden gerekli olmaktadır. Özellikle Lif-yonga sanayinin Dünya’
da ve ülkemizde son yıllarda ulaştığı gelişmeler, önümüzdeki dönemlerde
odun kullanımında kalite kadar miktara da önem verileceğini göstermektedir.
Yetiştiricilerin I-214 melez kavak klonu ile ince çaplı odun üretimini
amaçlamaları halinde, tesis edecekleri kavak ağaçlamalarında
aralık-mesafeler
2x4,15x4 ve 2.5x4 metre olmalıdır. Bu durumda sıralar mutlaka kuzey-güney
istikametine getirilerek kavak ağaçlanmasının yazın güneyden bol ışık alması
sağlanmalıdır Bu aralık mesafelerle tesis edilen kavak ağaçlamalarından
4-5 yıl sonunda ortalama 12-15 cm. çapında kavak odunu alınabilir ve
pazarlanabilir.
Ancak bu şekilde sık kavak ağaçlaması tesis etmek isteyen yetiştiriciler
elde edecekleri ince odunları hangi fabrikalara satabileceklerini önceden
düşünmeli ve bu kavakları alacak fabrikalarla ön satış sözleşmesi
yapmalıdırlar.
Aksi takdirde yetiştirecekleri kavakları satamayabilirler ve bu yaşa gelmiş
sık kavak ağaçlamasının artık ıslahı da mümkün değildir. Ancak bu tip kavak
ağaçlamalarından daha kalın bıçkılık odun elde edilmek istenirse, teknik
bir eleman nezaretinde zaman zaman uygun seyreltme kesimleri yapılarak
kalan ağaçlar 18-20 yıl sonra kesilebilir
Bu
bilgilere göre melez kavak fidanları ile kavak ağaçlamaları tesis
edecek yetiştiricilere, eskiye oranla daha bilinçli olmalarını ve tereddüt
halinde İzmit’teki Kavakçılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne baş
vurmalarını
öneriyoruz.
·
Kararlaştırılan aralık mesafe düzenine göre çukur açılacak yerler birer
çubuk ile işaretlenir. Dikim çukurları el ile bel kürek kullanılarak veya
traktöre monte edilmiş burgularla açılabilir. Dikim çukurları iki yaşlı
fidanlar için ortalama 60 cm. genişlik, 90-100 cm derinlikte olmalıdır.
Bir yaşlı fidanlar için bu genişlik ve derinlik daha az tutulabilir.
Toprağın
killi olması halinde çukur genişlikleri mümkün olduğu kadar arttırılmalı,
kum oranı fazla hafif ve kaba bünyeli topraklarda ise çukur derinlikleri
normal olarak bir metreyi bulmalıdır .
·
Burgu ile dikim çukuru açıldığında çukurun sathında parlak ve sert bir
tabaka oluşuyorsa bu tabakayı birkaç yerinden yırtmadan fidan
dikilmemelidir.
·
Fidanlıktan sökülen kavak fidanları mümkün olduğu kadar kısa süre içersinde
dikilmelidir.
·
Fidanlar dikime kadar geçen süre içerisinde (bir gün bile olsa) kavakçılık
tesis edilecek arazinin bir kenarında 50-60 cm derinlikte çukur veya
hendekte
dik olarak toprakla iyice örtülerek gömüye alınmalıdır (Resim 5).
·
İki yaşlı kavak fidanları 6-7 metre uzunluğunda olduğundan, taşıma işinde
kullanılacak araçlar uzun kasalı olmalıdır.
·
Fidanların aşırı güneş, rüzgar ve don gibi elverişsiz hava şartlarından
ençok zarar görecek kısımları kökleri olduğundan, taşınma sırasında kökler
branda ile örtülmelidir.
·
Kavak fidanı dikimi, kasım ayı sonu ile mart ayının ilk yarısı arasındaki
tomurcuklar patlamadığı dönemde yapılmalıdır. Samsun klonu (77/51) şubat
ayı içersinde dikilmelidir.
·
Toprağın donmuş olduğu dönemlerde dikim yapılmamalıdır.
·
Dikimde çukurun alt yarısına üst toprak, üst kısmına çukurun altından çıkan
toprak konulmalıdır .
·
Bir teneke iyi yanmış hayvan gübresi çukurun üst yarısına konulan toprakla
karıştırılmalıdır.
·
Dikim esnasında toprak ayakla iyice sıkıştırılmalı ve fidana herhangi bir
kazık bağlanmamalıdır.
·
Fidan dikim çukurunda dikim esnasında su var ise uygun bir kap ile
boşaltılmalıdır.
·
Fidan çukuru toprak
seviyesine kadar toprakla doldurulmalı, fidanların diplerine toprak
yığılmamalıdır
.
·
Komşumuz tarlasına kavak dikilecekse, sınırdan 3 metre, zirai kültür
yapılacaksa
en az 5 metre içerden yapılması gerekir.
·
Dikimden sonra çıkan dip sürgünleri ilk yılın eylül ayı içerisinde
kesilmelidir.
·
Çatal tepeler ağacın yapraksız olduğu kış mevsimi içerisinde teklenmelidir.
·
Kuruyan ve kırılan fidanların yerlerine birinci yılın sonunda kuvvetli
ve kaliteli fidanlarla tamamlama dikimleri yapılmalıdır.
·
Kavak ağaçlamasının ilk yıllarında çapa bitkileri ile ziraat yapılabilir
·
Kavak ağaçlamalarında ilk yıllarda mayıs ve temmuz aylarında olmak üzere
yılda iki defa pullukla sürüm ve diskaro çekimi yapılması uygun olur.
·
Dördüncü yıldan itibaren 7. yaşa kadar yılda en az bir kere sürüm ve diskaro
yapılmalıdır.
·
Sıralar arasında toprak işlemesi yapılırken fidan gövdelerine 50 cm'den
fazla yaklaşılmamalıdır.
·
İlk yıllarda toprak işlemesi yapılmamış veya sığ olarak yapılmış kavak
ağaçlamalarında sonradan derin sürüm yapılması zararlıdır.
·
Kavak ağaçlamasına hayvan gübresi verilmesi yararlı olacaktır.
·
Kavak ağaçlamasının su ihtiyacı yağışlarla veya toprakta mevcut taban suyu
ile karşılanamıyorsa, mutlaka sulama yapılması gereklidir .
·
Ağır ve killi topraklarda seyrek aralıklarla fakat bol su ile sulama
yapılmalıdır.
·
Kumlu-çakıllı (Kaba yapılı) topraklarda ise sık aralıklarla azar
azar sulanmalıdır.
·
Kavak ağaçlamalarında
sulama yapıldıktan sonra toprak tava gelir gelmez, mutlaka sürüm yapılmalı
veya diskaro çekilmelidir.
·
Kavaklarda budama ağustos ayının ilk yarısında veya şubat ayı içersinde
yapılmalıdır.
·
Kavak ağaçlamalarında ilk budamaya gövdeler l0 cm. kalınlığa geldikten
sonra başlanılmalıdır.
·
Budamalar her yıl bir veya iki dal halkası alınmak suretiyle düzenli ve
tedrici olarak yapılmalıdır.
·
Kavak ağaçlamalarında idare süresi diye adlandırdığımız kesim yaşının
tayini,
her şeyden önce kuruluşta uygulanan aralık ve mesafe düzenine bağlıdır.
Genel olarak iyi yetişme yerlerinde normal aralık mesafe düzenleri ile
kurulmuş ve normal bakım görmüş kavak ağaçlamaları ortalama 10-12 yılın
sonunda kesim çağına gelirler .
·
Kavak ağaçlaması sıklaştıkça kesim yaşı küçülür. Seyrekleştikçe uzar.
Gelişme
ve piyasa durumuna göre kesimler biraz erkene alınabildiği gibi 3-4 yıla
kadar geciktirilebilir.
·
Kavak odununun en önemli kullanma ve tüketim alanları; kontrplak, kibrit,
yükleme paleti, kaplama, inşaat, ambalaj, odun hamuru, lif ve yonga sanayii,
ayakkabı kalıbı, kundura ökçeleriyle, kalıp ve protez endüstrileridir.
Sayılan endüstri dalları arasında halihazırda en fazla tüketimi kontrplak,
kibrit, ambalaj ve inşaat sektöründen sonra lif-yonga levhaları sektörü
yapmaktadır. Bir kavak ağaçlandırılmasının kıymetlendirilmesinde, ağaçlama
sahibinin bu kıymetlendirme alanlarını iyece etüt etmesi ve önerilen
fiyatları
buna göre değerlendirmesi gerekir.
·
Kavak ağaçlamalarını tesis ederken ve tesisten sonra ortaya çıkacak önemli
sorunların en iyi çözüm yolu, İzmit’teki Kavakçılık Araştırma Müdürlüğü
ile Bölgedeki Orman Fidanlıklarına danışılarak bulunabilir.
Kaynak : www.kavak.gov.tr
|