|
1. GİRİŞ
Ahududu, üzümsü meyveler grubundandır. Yabani olarak birçok yerde rastlamak
mümkündür. Fakat önemli olan ve tarımı yapılan ıslah edil miş kültür
çeşitleridir. Yabanilere oran la bu çeşitler daha verimli, gös terişli ve
ekonomik değer leri çok daha yüksektir. Ahududu, Yurdum uzda özellikle
Bölgemizde son birkaç yıldır ticari amaçla yetiştirilmek tedir.
Ahududu meyveleri çeşitli şekilde değerlendirilmektedir. Taze tüketildikleri
gibi konserve, reçel, marmelat, meyve suyu, pasta sanayii ve likör yapımında
kullanılmaktadır. Aynı zaman da bol miktarda C vitamini ihtiva ettiklerinden
tedavi edici özelliğine de sahiptir.
Ahududu şoklamaya elverişli olduğu için son yıllarda bölge mizde bazı
ihracatçı firmalar dış ülkelere ihracat yapmaktadır. Ülkemiz için çok yeni
olan ahududu yetiştiriciliği, özellikle aile işletmeciliği ve iş gücünün
değerlendirilmesi açısından gelecek için ümit vericidir.
---Ahududu yetiştiriciliği niçin orman içi köylerine tavsiye edilmektedir:
- Toprak ve iklim koşullan ahududu yetiştiriciliği için daha uygundur.
- Bu bölgelerdeki araziler daha küçük parçalar halindedir. Makineli tarım
daha azdır.
- Orman arazilerin meyilli oluşu nedeniyle toprak kaymalarına karşı iyi bir
bitkidir,
- Aile tarımına uygundur.
- Karlı bir tarım koludur. Orman tahribatının önlenmesi açısından çok
önemlidir.
- Yapılan gözlem ve çalışmalarda en iyi yetiştiricilik 800-1500 metre
rakımda olmaktadır.
2. İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ:
a) İklim istekleri;
Ahududu yetiştiriciliği için en uygun bölgeler, yazları serin ve hasat
zamanı yağmur olmayan yerlerdir. Yazları sıcak, kurak ve rüzgarlı olan
yerlerde büyüme geriler, meyveler küçük ve çok çekirdekli olur. Çok sıcak
bölgelerde yetiştiricilik yapılmamalıdır. Çünkü hasattan önce çok şiddetli
sıcaklar meyvelerin olgunlaşmadan yumuşamasına neden olur. En iyi
yetiştirici lik yıllık yağış ortalaması 750-800 mm. olan bölgelerde
yapılabilmektedir.
b) Toprak İstekleri ;
Toprak bakımından çok seçici değildir. Ancak uygun topraklarda
yetiştirildiği takdirde, daha yüksek verim alınır. En uygun topraklar;
organik maddece zengin, su tutma kapasitesi yük sek ve iyi direne olabilen
topraklardır. Çok hafif, ağır ve kötü direne olan topraklardan kaçınıl
malıdır. Hafif asitli topraklar tercih edilmelidir, yani toprak pH sı 6-7
olmalıdır. Toprak derinliği 120-180 cm. olmalıdır. Aksi halde kökler derine
inemez ve toprak neminden istifade edemez.
a YERVEYÖNEY:
Ahududu bahçesi kurulurken kuzey yamaçlan tercih edilmelidir. Güney
yamaçları ilkbahar donları yönünden tehlikelidir. Ahududu bitkisi -25°C'ye
kadar dayanabilmektedir.
4. AHUDUDU BAHÇESİNİN TESİSİ : a) Toprak Hazırlığı;
Toprak hazırlığı yapılırken fosforlu, potaslı gübrenin tamamı, azotlu
gübrenin üçte biri verilir ve derin sürüm yapılır. Azotlu gübrenin geri
kalan kısmı ikiye bölünüp, birincisi ilkbaharda çapa ile, ikincisi ise
çiçekten sonra verilir.
Toprağı organik maddece zenginleştirmek için dekara 3-4 ton çiftlik gübresi
verilmelidir.
b) Dikim;
1) Dikim Zamanı;
Ahududuları, sonbahardan ilkbahara kadar olan devrede, toprak dikime uygun
olduğu zamanlarda dikilebilir. Kışlan fazla sert olmayan bölgelerde sonbahar
dikimi daha iyi sonuç verir. Bu dikim için kasım ayı uygundur.
Dikim, ilkbaharda yapılacaksa fazla geç kalınmamalıdır. Aksi halde dikimden
sonra sıcak ve kurak günler başlayacağından sık sık sulama gerekecektir.
İlkbahar dikimi için en uygun zaman Şubat 15 den sonra Nisan başına
kadardır. Kışı sert geçen bölgelerde ilkbahar dikimi tercih edilmelidir.
2) Dikim Aralıkları ;
Dikim aralığı genellikle toprak işleme araçları, terbiye sistemi ve dikim
şekline göre değişir. Bölgemizde yapılan çalışmalardan görülmektedir ki,
ahududu yetiştiriciliğinde en uygun di kim aralığı 180 -250 cm. dir. Sıra
aralan atla sürülecekse 180 - 200 cm., traktörle işlem yapıla caksa 200-250
cm., sıra üzerleri ise 60-100 cm. olmalıdır.
3) Dikim;
Dikim yapılırken eldeki fidanların kurumamasına çok dikkat edilmelidir.Hemen
dikim yapılma yacaksa hendeklenmeli ve nemli tutulmalıdır.
Dikim hemen yapılacaksa fidanlar tarlaya kadar nemli çuvallarda veya plastik
torbalara konup ağzı iyice bağlanıp getirilmelidir.
İşaretlenen dikim yerlerine çukurlar açılarak fidanlar yerleştirilir, diğer
meyve fidanlarında olduğu gibi dikim tamamlanır. Dikim derinliği 15-20 cm.
olmalıdır.
5. BAKIM İSLERİ: a) Toprak İşlemesi;
Toprak işlemesin de esas gaye, ot mücadelesidir, ilkbaharda başlanır ve
hasat zamanına kadar toprak işlemesine devam edilir. Sık aralıklarla
yapılmalıdır.
b) Gübreleme;
Toprağın su tutma kapasitesinin yükseltilmesi, fiziksel yapısının ıslahı ve
bitki besinlerince zenginleştirilmesi için toprağa çiftlik gübresi ile
ticari gübreler verilir. Ancak azotlu gübrelere çok dikkat edilmelidir.
Çünkü azotun fazlası meyveyi yumuşatarak pazar değerini düşürür. Uygun dozda
verilen azot, fosfor ve potasyumlu gübreler meyve rengi, kokusu ve lezzeti
üzerinde olumlu etki yapar. Yüksek verim alabilmek için en uygun şekil, ocak
usulü veya sıravari gübrelemedir. Her yıl ocak başına 2-3 kg. çiftlik
gübresi vermek gereklidir.
Gübre verilirken toprak tahlillerinin yapılması şarttır.
c) Sulama;
Ahududu meyvesinde iyi verim alabilmek için sulama, önemli faktörlerden
biridir, özellikle hasat zamanı daha fazla sulama gerekir. Sulama, karık
veya yağmurlama şeklinde yapılır. Ancak hasat döneminde yağmurlamadan
kaçınılmalıdır.
Ormaniçi bölgelerde yagışlar daha fazla olduğundan ve yazı serin geçtiğinden
sulama ihti yacı en aza düşer veya hiç yapılmaz.
d) Terbiye Sistemleri;
Ahududularında genel olarak 4 terbiye sistemi vardır.
* Destekli ocak sistemi
* Desteksiz ocak sistemi
* Desteksiz çit sistemi
* Destekli çit sistemi
Bölgemizde ve genelde en yaygın şekilde kullanılan sistem, destekli çit
sistemidir. Bu siste mde kuvvetli gelişmiş sürgünler 1.5 metre
yüksekliğindeki direklere gerilmiş 2 sıra tel arası na yerleştirilerek
bağlanırlar.Sürgün boyu 120-150 cm.ye ulaştığı zaman tepelerden kesilirler.
e) Budama;
1) Dikim Budaması;
Dikimden hemen sonra çubuklar 20-30 cm. yüksekliğinde kesilirler Şekil-2).
Şekil - 2 Dikim budaması
İlkbaharda 2-3 veya 4 adet kuvvetli gelişen çubuklar bırakılır, diğerleri
dipten çıkarılmalıdırlar (Şekil-3). Ayıklama yaparken bırakılan dallar
arasında en az 20-25 cm. kadar bir mesafenin olması gerekir.
2) Kış Budaması;
Ahududular taç kısımları ile 2 yıllık, toprakaltı(kök) kısmı ile çok yıllık
bir bitkidir.
Bırakılan çubuklar birinci yıl olgunlaşır, ikinci yıl meyve verdikten sonra
kururlar. Bu dallar hasattan sonra veya sonbaharda toprak yüzeyine yakın bir
yerden kesilip tellerden temizlen melidir. Kök dibinden çıkan yeni
sürgünlerden ertesi yıl için her kümede en kuvvetli geliş miş olan 3-4 bağ
bırakılıp diğerleri yine temizlenir. Kış budaması için en uygun zaman sonba
har veya ilkbahar başıdır.
3) Yaz Budaması;
Yazın tepe alma yapıldığı gibi fazla dalların da ayıklanması yapılmalıdır.
Çok sıcak aylarda tepe alma sakıncalıdır. Ancak tekleme yapılır. Zayıf ve
yere yakın dallar kesilir. Genel olarak iri meyveler kuvvetli dallarda 15
cm. uzunluğundaki meyve dalcıklarında olmaktadırlar. O halde budama
yapılırken bu, göz önünde bulundurarak fazladan oluşan koltukların bir
kısmını temizleyip meyve dalcıklarını kuvvetlendirmek gerekmektedir.
Budama, meyve sayısını biraz azaltsa da, meyvenin irileşmesi ve kaliteyi
yükselttiği için pazar değerini artırır. Bu bakımdan budamaya önem
verilmelidir.
4) Gençleştirme Budaması;
Ahududularında gençleştirme işlemi de yapılmalıdır. Yıllar geçtikçe kök
kısmı yaşlanmaya yüz tutar, yeni dallar azalır ve böylece verimde ve
kalitede düşüklük olur. Bunu ortadan kaldırmak için, 5-6 yılda bir
ahududularının toprak altındaki yaşlı kök kısmı kesilir. Kesimden hemen
sonra ocaklara bol miktarda çiftlik gübresi ve ticari gübre (Azot, fosfor,
potas) verilmelidir. Bu işlemle ahududularının ömrü uzatılmış olur. Aynı
tesiste 12-15 yıl yetiştiricilik yapılabilir.
ÇOĞALTILMASI:
Ahududuların üretimi en kolay dip sürgünleri ile olmaktadır. Sonbaharda bir
kısım köklü dip sürgünleri ana kökten ayrılarak alınır ve dikim yapılır.
İlkbahar dikimi de yapılabilir. Ancak taze çıkan dip sürgünler 15-20 cm.
boyunda olduğu zaman alınarak dikilmelidir. Aksi takdir de tutma oranı çok
düşük olacaktır. Mevsim kurak gidiyor ise sulamak gerekir.
VERİM:
Ahududu yetiştiriciliği, tekniğine uygun şekilde yapıldığında l dekardan
1000-2500 Kg. mey ve almak mümkündür. Ancak, Bölgemizde halen bu miktar
dekara ortalama 600-800 Kg. arasındadır.
HASAT:
Ahududu meyveleri saplarından kolayca ayrılmaya başladıktan sonra sabah
erken saatlerde hasadı yapılır. Haftada 2-3 defa toplanır. Sıcak ve kuru
havalarda daha sık hasat edilebilir. Meyveler küçük plastik kaplara toplanıp
büyük kasalara dizilir ve bu şekilde nakliyeye hazır duruma getirilir.
Bölgemiz için henüz yeni olan ahududu yetiştiriciliği, çiftçilerimizin
yukarıda belirtilen bütün teknik bakım işlerini eksiksiz yerine getirerek
bilinçli bir şekilde yetiştiricilik yapabilmeleri için, en yakın tarım
kuruluşlarına baş vurarak uzman elemanların tavsiyesine göre hareket
etmeleri yararlı olacaktır.
Ayşe ATEŞ
Zir.Yük.Mühendis
<<<GERİ DÖN |