Toprak analizi ile toprakların, üzerlerinde yetiştirilen bitkilerin besleme güçleri ortaya çıkarılır. Analizlerden beklenen yararın sağlanması da ancak örneklerin kurallarına uygun olarak alınıp doğru bir şekilde analizi ile mümkündür. Toprak ve bitki analiz sonuçlarının birlikte yorumu ile isabetli gübreleme reçeteleri verilebilir

   1.Toprak örneği alınacak yer önce toprak rengi, meyil durumu, yükseklik, toprak tipi ve drenaj durumuna göre kısımlara ayrılır. Eğer bahçe bir örnek ise böyle bir ayırım yapılmaz.

    2.Her kısımdan 20 dekara kadar bir örnek alınır.

   3.Toprak örnekleri, meyve bahçeleri ve bağlarda yaprak örneklerinin alındığı tarihte, yaprak örneği alınmayacaksa sonbaharda; tarla bitkileri ile seradaki sebze ve süs bitkilerinde ekim ve dikimden en az bir ay önce alınır.

   4.Yeni kurulacak bağlar ve meyve bahçelerinde  0-30 cm, 30-60 cm ve 60-90 cm derinliklerden; eski tesislerde ise  0-30 cm, 30-60 cm’den toprak örnekleri alınmalıdır.

    5.Tek yıllık ürünlerde 0-30 cm’den örnek alınmalıdır.

  6.Şekil 1’de görüldüğü gibi, toprak örneği alınacak bir örnek arazide, zig-zaglı yürünerek araziyi temsil edecek noktalar işaretlenir ve örnek alınır. 20 dekarlık bir arazide örnek alınacak yer sayısı enaz  6 olmalıdır.

  7.Toprak örnekleri meyve bahçelerinde ve bağlarda ağacın taç izdüşümünden yani etkili kök bölgesinden alınır.

  8.İşaretlenen yerlerin her birinde önce bel küreği ile 60 cm derinlikte bir çukur açılır.

   9.Bu çukurun bir kenarından Şekil 2'de görüldüğü gibi bir bel küreği ile 3-4 cm kalınlıkta ve 30 cm derinlikte bir toprak dilimi alınır. Bu toprak dilimi kibrit kutusu şeklinde yanlardan düzeltilir ve bir kovaya konur.

   10.Sonra bel küreği ile 30-60 cm derinlikten yine 3-4 cm kalınlıkta bir toprak dilimi  alınır. Bu da kibrit kutusu gibi düzeltilir ve ayrı bir kovaya konur.

  11.Bu işlem diğer çukurlarda da yapılır. Aynı derinlikten alınan örnekler bir kapta toplanır. Yani 0-30 cm derinlikten alınanlar bir kapta, 30-60 cm derinliklerden alınanlar ayrı bir kapta ve 60-90 cm derinliklerden alınanlar ayrı kapta toplanır.

  12.Toprakların içindeki taş parçaları atılır ve kovalardaki topraklar iyice karıştırılır.

  13. Her karışımdan yaklaşık 2 kg toprak alınarak naylon torbalara konur.

  14.Bir kağıda kurşun kalemle arka sayfadaki çizelgede verilen bilgileri içeren etiket doldurularak bir kopyası torbanın içine, diğer kopyası ise torbanın ağzına bağlanır.

şekil:1

Şekil:2

Torbaya konulacak Etiket Aşağıdaki Bilgileri Taşımalıdır

   Toprak Örneğinin Alınmaması Gereken Yerler:

·      Eskiden gübre yığılmış yerler.

·      Harman yeri ve hayvan yatmış yerler.

·      Sapların, köklerin ve yabancı otların yakıldığı yerler.

·      Tarlanın çukur ve tümsek yerleri.

·      Dere, orman, su arkı, çit ve yollara yakın yerler.

Yaprak örneği nasıl alınmalıdır?

Yaprak örneği alınırken bitki türü, yaşı, yaprağın alındığı sürgünün ait olduğu dönem, meyveli olup olmaması, ağacın meyve tutumu, yaprağın durumu gibi faktörler dikkate alınmalıdır.

Alınan yaprak örneklerinin tür ve çeşit özellikleri aynı olmalıdır. Karışık olarak örnek alınmamalıdır.

Özellikle meyve ağaçları bir bahçede farklı yaşlarda bulunabilir. Örneğin 5 ile 25 yaşındaki ağaçların yaprakları karıştırılarak örnek alınmamalıdır. Aynı yaş gruplarındaki ağaçlardan örnek almaya özen gösterilmelidir.

Alınan yaprak örnekleri tarla, bahçe veya ağaçları temsil etmelidirler. Örnek alınan arazide  toprak ve bitkilerde farklılıklar varsa örnekler bu alanları temsil edecek şekilde ayrı ayrı alınmalıdır.

Yapraklar günün herhangi bir zamanında alınabilir. Bununla birlikte yaprakların ıslak olmamasına dikkat edilmelidir.

Bahçe içerisinde yandaki şekilde görüldüğü gibi zig-zag şeklinde veya köşegenler boyunca yürünerek örnek alınmalıdır.

Örneklerin Etiketlenmesi ve Laboratuvara Gönderilmesi

Alınan yaprak örnekleri delikli naylon torbalara konulmalıdır. Yandaki çizelgede verilen bilgileri içeren iki adet etiket yazılarak biri torbanın içine atılmalı diğeri ise torbanın ağzına bağlanmalı ve en kısa zamanda laboratuvara ulaştırılmalıdır.

    Yaprak örneği alma şekli:

Torbaya konulacak Etiket Aşağıdaki Bilgileri Taşımalıdır

Turunçgiller

Örnek alma zamanı:

İlkbahar sürgünleri  üzerindeki yaprakların 4-7 aylık olduğu devredir. Yöremizde bu devre, en uygun Eylül-Ekim aylarıdır.

Örnek Alma Şekli:

Bahçede U veya zig-zag şeklinde yürünerek değişik; aynı çeşit ağaçlarda omuz hizasına gelen ve güneş gören meyvesiz ilkbahar sürgünlerinin uçtaki 3. veya 4. yapraklardan birisi alınır. Böylece her ağaçtan 4 ve 25 ağaçtan 100 yaprak örneği toplanır. Eğer bahçe küçük ise her ağaçtan örnek alınabilir. Bir örnek en fazla 20 dekarlık bir alanı  temsil eder.

Zeytin

Örnek alma zamanı

Meyve olgunluğu başlangıcındadır (kış dinlenme dönemi) (Kasım, Aralık  ayları).

Örnek Alma Şekli:

Ağacın güneş gören dallarında omuz hizasındaki yıllık uç sürgünlerinin ortasındaki karşılıklı yaprak çift alınır. Bahçede U veya zig-zaglı yürünerek değişik ve aynı çeşit ağaçların 4 yönünden bir yaprak çifti olmak üzere bir ağaçtan 8 ve 25 ağaçtan 200 yaprak örneği toplanır. Bir örnek 20 dekarlık bir alanı temsil eder.

Bağ

Örnek alma zamanı:

Çiçeklenme sonu veya meyve olgunluk başlangıcındadır (renk dönümü (haziran, Temmuz, Ağustos ayları).

Örnek Alma Şekli:

Bağda U veya zig-zag şeklinde yürünerek aynı çeşit omcaların her yönünden 1 tane olmak üzere bir omcadan 4 ve 25 omcadan 100 yaprak örneği toplanır. Yaprak örnekleri güneş gören meyveleri sürgünlerde ilk salkımın tam karşısındaki veya bunun bir yaprak yukarısındaki sap dahil tüm yapraklardan oluşur.  Bir örnek 10 dekarlık bir alanı temsil eder.

Elma-Armut-Kayısı-Erik-Kiraz-Şeftali

Örnek alma zamanı:

Gelişme dönemi ortasıdır.

Örnek Alma Şekli:

Ağacın güneş gören dallarında omuz hizasındaki yıllık uç sürgünlerinin orta yaprakları alınır. Bahçede U- şeklinde veya zig-zaglı yürünerek değişik; aynı çeşit ağaçların 4 yönünden birer yaprak olmak üzere 25 ağaçtan 100 yaprak örneği toplanır. Her 20 dekar alan için ayrı örnek alınır.

İncir-Ayva-Ceviz ve Diğer Meyveler:

Örnek alma zamanı:

Hasat olumundan 1 ay öncesine kadar (incir için Temmuz sonu Ağustos başlangıcıdır)

Örnek Alma Şekli:

Ağacın güneş gören dallarında omuz hizasındaki yıllık uç sürgünlerinin orta yaprakları alınır. Bahçede U- şeklinde veya zig-zaglı yürünerek değişik; aynı çeşit ağaçların 4 yönünden birer yaprak olmak üzere 25 ağaçtan 100 yaprak örneği toplanır. Her 20 dekar alan için ayrı örnek alınır.

Domates

Örnek alma zamanı:

İlk salkımdaki meyveler ceviz iriliğinde iken başlanarak hasat dönemi ortalarına kadar, gelişmesi en son tamamlanmış yapraklar alınır.

Örnek Alma Şekli:

1. Domates (tarla): Çiçeklenmeden önce ya da ilk çiçeklenme sırasında büyüme ucundan itibaren 3. yada 4. yaprak olacak şekilde 20-25 yaprak örnek olarak alınır.

2. Domates (sera): Meyve bağlama öncesinde ya da sırasında genç bitkilerde: 2. ve 3. salkımlara bitişik yapraklar; yaşlı bitkilerde: 4. ve 6. salkımlardaki yapraklar olmak üzere toplam 20-25 adet alınır.

Hıyar

Örnek alma zamanı

İlk meyveler 1/3 büyüklüğüne geldiğinde başlanarak hasat dönemi ortalarına kadar, gelişmesini en son tamamlanmış yapraklar alınır.

Örnek Alma Şekli:

Hıyar Biber ve Patlıcanda birinci döldeki meyveler kendini göstermeye başladığı zaman yaprak örneği alınmalıdır. Büyüme tepesine en yakın normal iriliğini almış gelişmesini tamamlamış genç yaprak örnek almaya uygundur. Bir bitkiden 1-2 yaprak olmak üzere toplam 50 adet yaprak örneği alınmalıdır.